Gastroenteroloji

Gastroenteroloji; sindirim sistemi ve bu sistemi oluşturan organlarda ortaya çıkan hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıbbi bir uzmanlık dalıdır. Yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsaklar, karaciğer, pankreas, safra yolları, safra kesesi ve rektum gastroenterolojinin ilgi alanına girer. Bu branş; besinlerin sindirilmesi, emilimi, bağırsak hareketleri ve atıkların vücuttan uzaklaştırılması gibi sindirim sisteminin tüm fizyolojik işleyişini detaylı biçimde inceler. Sindirim organlarının normal fonksiyonları ile bu fonksiyonları etkileyen tüm hastalıklar gastroenterolojinin çalışma alanı içerisindedir.

Gastroenteroloji Hangi Hastalıklara Bakar?

Gastroenteroloji bölümü; mide, bağırsaklar, yemek borusu, karaciğer, pankreas ve safra kesesine ait hastalıkların teşhis ve tedavisini gerçekleştirir. Reflü, gastrit, mide ve onikiparmak bağırsağı ülseri, bağırsak hastalıkları, hepatit, safra taşı hastalığı ve pankreatit gibi pek çok rahatsızlık bu branş kapsamında değerlendirilir.

Sindirim sistemiyle ilişkili karın ağrısı, şişkinlik, mide yanması, ishal, kabızlık gibi yakınmaları olan hastaların, doğru tanı ve tedavi için gastroenteroloji uzmanına başvurması önerilir.

Gastroenteroloji bölümünün ilgilendiği başlıca hastalıklar şunlardır:

• Mide ve onikiparmak bağırsağı ülseri
• Safra kesesi ve safra yolu hastalıkları
• Kolon (kalın bağırsak) kanseri
• Kolon polipleri
• İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
• Kolit türleri
• Pankreatit
• Hemoroid
• Hepatit
• Gastroözofageal reflü hastalığı
• Gastrit
• Gilbert sendromu

Gastroenteroloji Hastalıklarının Belirtileri

Gastroenterolojik hastalıkların belirtileri; etkilenen organa ve hastalığın türüne bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. En sık karşılaşılan belirtiler arasında karın ağrısı, şişkinlik, mide bulantısı, kusma, ishal, kabızlık ve istemsiz kilo kaybı yer alır. Şikayetlerin uzun süre devam etmesi veya giderek artması durumunda, altta yatan ciddi bir hastalığın erken dönemde saptanabilmesi için mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır.

Aşağıdaki belirtilerin varlığında gastroenteroloji muayenesi gerekebilir:

• Yutma güçlüğü
• Nedeni açıklanamayan ani kilo kaybı
• Dışkıda veya kusmukta kan görülmesi
• Rektal kanama
• Aniden başlayan şiddetli karın ağrısı
• Üç haftadan uzun süren bağırsak alışkanlığı değişiklikleri
• Baş dönmesi ya da bayılmanın eşlik ettiği siyah veya kanlı dışkı

Gastroenteroloji uzmanları, olağan dışı belirtileri değerlendirerek daha ciddi hastalıkların erken evrede tanınmasını sağlayabilir. Erken tanı, tedavinin zamanında başlanmasına ve uzun vadede oluşabilecek sağlık sorunlarının önlenmesine katkı sağlar.

Gastroenteroloji Hastalıkları Nasıl Teşhis Edilir?

Sindirim sistemi organlarını etkileyen hastalıkların tanısında birden fazla yöntem birlikte kullanılır. Hastanın öyküsü, fizik muayene bulguları, laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleri bir bütün olarak değerlendirilir. Sindirim sistemiyle ilgili şikayetlerde erken teşhis büyük önem taşıdığı için vakit kaybetmeden gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır.

Gastroenteroloji alanında sık kullanılan tanı yöntemleri şunlardır:

• Endoskopi
• Enteroskopi
• Kolonoskopi
• Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi (ERCP)
• Özofagus manometrisi
• Perkütan Endoskopik Gastrostomi (PEG)
• Sigmoidoskopi

Endoskopi

Endoskopi, ucunda kamera ve ışık kaynağı bulunan esnek bir cihaz yardımıyla sindirim sisteminin iç yüzeyinin görüntülenmesini sağlayan bir işlemdir. Mide ağrısı, reflü, mide bulantısı ve kusma gibi şikayetlerin nedenini belirlemede sıklıkla kullanılır. Üst gastrointestinal endoskopi, gastroenterolojide en yaygın uygulanan endoskopik yöntemlerden biridir.

Enteroskopi

Enteroskopi, ince bağırsağın ayrıntılı olarak incelenmesini sağlayan özel bir endoskopik yöntemdir. Özellikle nedeni bilinmeyen bağırsak kanamalarının araştırılmasında ve emilim bozukluklarının nedeninin saptanmasında tercih edilir. Klasik enteroskopi, çift balon enteroskopi veya kapsül endoskopi şeklinde uygulanabilir.

Kolonoskopi

Kolonoskopi, kalın bağırsağın ve rektumun iç yüzeyinin değerlendirilmesine olanak tanır. İşlem sırasında gerekli görülürse biyopsi alınabilir. Kolon polipleri, kolorektal kanser taraması, Crohn hastalığı, fistül ve çatlakların tespitinde önemli bir tanı yöntemidir.

Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi (ERCP)

ERCP, safra yolları ve pankreas kanallarının incelenmesi ve bazı hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla uygulanan özel bir endoskopik işlemdir. Safra yolu tıkanıklıkları, safra taşları ve akut pankreatit gibi durumların değerlendirilmesinde kullanılır.

Özofagus Manometrisi

Bu test, yemek borusu kaslarının çalışma düzenini ve alt özofagus sfinkterinin fonksiyonlarını ölçmek için yapılır. Yutma güçlüğü, göğüs ağrısı ve mide yanması şikayetleri olan hastalarda tercih edilir.

Perkütan Endoskopik Gastrostomi (PEG)

PEG işlemi, ağız yoluyla beslenemeyen hastalar için mideye doğrudan beslenme tüpü yerleştirilmesini sağlar. Genellikle felç, ileri evre kanser veya nörolojik hastalığı olan bireylerde uygulanır.

Sigmoidoskopi

Sigmoidoskopi, rektum ve kalın bağırsağın alt bölümünün incelenmesini sağlayan endoskopik bir yöntemdir. Rektal kanama, polipler ve kolorektal kanser gibi durumların değerlendirilmesinde kullanılır.